Psychologisch

Als je een persoon bent die zich het meest associeert met het element water, kan je jezelf omschrijven als iemand die een afwachtende en observerende instelling heeft. Het accent ligt op dingen aanvoelen. Je beschikt over een grote verbeeldingskracht en gevoelsmatige betrokkenheid bij mensen en situaties. Je zwakke punt kan een gebrek aan objectiviteit en de zwakte zijn om emotioneel afstand te kunnen doen van mensen en situaties.

Je hebt een grote behoefte aan omgang met anderen. Je vertrouwt op je gevoel en kan de sfeer en stemming van anderen feilloos aanvoelen. Je beschikt over een enorme genegenheid en barmhartigheid. Je bent uitermate gevoelig en kwetsbaar. Je vindt het vaak moeilijk alleen te blijven; dan trek je je terug in jezelf om te voorkomen dat je gekwetst wordt.

Als je iemand bent met een teveel aan water, kan je je te afhankelijk opstellen in relaties. Ook kan je overgevoelig zijn en jezelf te veel met anderen bemoeien en schaamteloos sentimenteel zijn. Bij een gebrek aan het element water, is de kans groot dat je aan het belang van het gevoelsleven voorbijgaat en kan je je moeilijk inleven in de behoeften van anderen.

Geestelijk

Omdat de mens meer is dan één element, moeten we kijken wat een diepere laag is van water. Water is essentieel voor ons fysieke leven, een mens bestaat immers voor 80% uit water. Als onze cellen bevatten water. Voedsel bevat ook water. Het is dat wat alles doorstroomt. Water geeft flow. Het doet ons voelen dat we leven. Het is dat wat muziek, kunst, liefde, tederheid bepaalt. Het is essentieel in intermenselijk contact, de omarming van geliefde. Het is een essentiële kracht om de dingen met passie te doen. Het is de slagroom op de taart, het is dat wat de wereld mooi maakt. We zien het ook in de natuur. Ook ontspanning behoort tot de wereld van de emotie, het water, de wereld van Jal.

Ontgiftend

Bij alle zaken die gereinigd moeten worden, gebruiken we water. In hygiene, schoonmaken, medische toepassingen als operaties en infusen gebruiken we water. Magisch gezien is water helend, heiligend. Het is de bron van leven. Dat betekent dus ook dat water een van de essenties is. Het doordringt ook andere elementen: waterstof hecht zich aan lucht, doordringt de aarde en brandstof voor het vuur. Als we dat verder doortrekken, en we keren terug naar het element in samenhang met emotie, dan werkt ook dat ontgiftend. Kijken we naar deze wereld, waarin we nog half leven in het tijdperk van de Rede, oftewel het dualisme, alle gevoel uitgeschakeld. De Rede is het vuur. In de middeleeuwen had er, bijna, een omwenteling plaatsgevonden, een opleving van het Vrouwelijke Principe, van de Spiritualiteit. Later wijd ik hier een apart onderwerp aan.

Als we kijken naar innerlijke pijn, dan is ontferming, barmhartigheid, mededogen een krachtiger geneesmiddel van professionele psychologische hulp, tenzij de professional ‘water’ inzet in de therapie. Een luisterend oor, een omhelzing, een aanraking, het meehuilen, draagt de last van de pijn naar een andere plek. Als iemand een geneeskrachtige gave heeft, ‘spoelt’ dit de geestelijke wond schoon, al kost alles tijd. Zelfs de meest krachtige magie verricht geen instant wonder. Als dat het doet lijkt het niet meer dan een gevoel in de tijd te zijn, dat weer ‘weg-ebt’. Wonderen kosten tijd, want we leven in de tijd, tenzij je iemand kan meenemen naar een plek tussen tijd en eeuwigheid. Zelf heb ik ervaring met ‘geleide meditatie’ en dit kan heel krachtig zijn. Ook hier speelde water een grote rol. Over tijd gesproken: tijd wordt in de kabbala geassocieerd met water, mayim, terwijl tijdloosheid geassocieerd wordt met shamayim. Later kom ik hier nog even op terug.

Water in het Taoisme

Water laat zich door niets weerhouden. Ze beteugelt haar kracht niet.
Haar kracht is een manifestatie van haar aard. Ze probeert niet iets te zijn dat ze niet is, kent geen moraliteit of immoraliteit.
Wanneer ze wordt tegengehouden, zoekt Water het zwakste punt in de obstructie en oefent constante kracht totdat ze vrij is.
Wanneer ze wordt ingedrukt of aangevallen, verandert ze van vorm en positioneert haarzelf opnieuw. Ze oefent voortdurend tegendruk uit en zoekt het zwakste punt.
Water is opportunistisch. Bij de geringste opening zal ze zich een weg naar buiten banen. Ze zal dat doen zodra er een opening aanwezig is. Ze zal, indien mogelijk, de opening vergroten.
Water gaat de weg van de minste weerstand (無為 Wu Wei), zolang het mogelijk is.
Water klaagt niet over het pad dat ze volgt. Ze volgt gewoonweg het pad.
Water heeft een breed scala van energieke uitdrukkingen, maar het blijft Water. Ze kan niet anders dan simpelweg ‘zijn’. Ze kan traag zijn. Ze kan snel zijn. Ze kan bevriezen. Ze kan verdampen
Bron: Taoism for the modern world.

Vloeiende bewegingen

De vloeiende bewegingen in Tai Chi en Qi Gong, Wushu, dans en alle mooie, intense bewegingen, zoals in het theater maar ook in het dagelijks leven, ontlenen hun schoonheid aan de innerlijke kracht aan de natuurlijke flow van water. Misschien omdat ik zelf zo’n sterk watermens ben, kan ik er zo lyrisch over zijn. Zonder water zou er geen beweging zijn, water is de ultieme perpetuum mobile. Bruce Lee betrok dit op de bewegingen in de Martial Arts. Daar waar water komt, wordt het het voorwerp waarin het gegoten wordt.

Je moet vormeloos zijn, vormeloos, als water. Als je water in een kop giet, wordt het de beker. Wanneer je water in een fles giet, wordt het de fles. Als je water in een theepot giet, wordt het theepot. Water kan druppelen en het kan verpletteren. Word als water mijn vriend. ‘
Bruce Lee.

Een watermens kan zich invoelen in een ander persoon, het verdriet van die ander wordt jouw verdriet, het verlangen wordt jouw verlangen. Dit zijn zaken die ik mee heb gemaakt en die ik meemaak. Dit is ook direct de zwakte van een watermens; zonder het te willen torst water zware lasten, maar toch blijft het water. Daarom is water zo’n bijzonder element, essentieel verbonden met het zienlijke en onzienlijke. Water is niet egoïstisch, water geeft zichzelf weg, water is praktische, vloeiende liefde. Bij hen die werken vanuit de vier elementen, en dat zouden we allemaal moeten doen, is juist dat water essentieel. Water is ook geleidend, zuiverend, verfrissend, verkoelend, dorstlessend. Zonder water is er geen vruchtbaarheid. In de overige elementen zal ik nog  terugkomen op de samenhang met water.

St. Brighid’s Bron

Ierland is vervuld van heilige plaatsen en heilige bronnen. Een 19e-eeuwse enquête verklaarde dat Ierland minder dan 3.000 heilige putten heeft en tenminste vijftien van hen zijn toegewijd aan St. Brigid. Echter, niets is te vergelijken met de bron die zich bevindt tussen Liscannor en de Cliffs of Moher in County Clare.

Deze St. Brigid’s Bron verschilt op een aantal punten van andere bronnen. Het is één van de oudste bronnen, waar men van beweert dat ze genezende krachten bezit en het geluid van dat water is voelbaar en hoorbaar als de Keltische muziek, waarvan Brighid de Beschermster en Bewaarster is. Zij bevindt zich in een open stenen huis of grot die dienst doet als een poort naar de oude begraafplaats op de heuvel daarboven, toegankelijk via steile paden en oude trappen. Het kerkhof is de laatste rustplaats van verschillende mythische koningen en clanleiders van Ierland. Sommigen vereren Brigid daar door er tijd of hun vakantie door te brengen, daar waar Brigid (Brighid) geboren werd, dit is geworteld in de Keltische traditie van Lughnasadh. Het circulaire heiligdom van deze bron te is wellicht een poort, een waterpoort, geschapen door de godin Brighid, later gepersonifieerd in St. Brighid van Leinster. De beide Brighids vallen samen. Ze is de godin, de heilige van het water, de genezing, de muziek, de poëzie. Brighid is water, uitgekristalliseerd in ontferming, liefde, invoelend vermogen en barmhartigheid.

Het natuurschoon en de mysterieuze aantrekkingskracht maken dit oord tot een bijzondere plek in een land dat bekend staat om zijn betoverende mystiek.

Wedergeboorte

Het boeddhisme kent het begrip wedergeboorte, wat iets afwijkt van de reïncarnatie binnen het hindoeïsme en onze westerse voorstelling daarvan. Het christelijke concept wijkt daar helemaal vanaf. In het laatste gaat men er vanuit dat de mens van nature ‘slecht’ is, en deze zich moet ‘bekeren’. Het lijkt er in het christendom op dat ‘de verzoening met God’ ons behoedt voor ‘de hel’ en wij na onze (eenmalige) dood naar de hemel gaan. In het hindoeïsme eindigt het proces van reïncarnatie nooit, het is een proces van eeuwige beweging, zoals het water. Hoe we worden wedergeboren heeft te maken met een goed of slecht karma, wat door onze daden wordt bepaald (dit is heel kort door de bocht, ik weet het).

In het boeddhisme is er een derde mogelijkheid. In de Udāna staat geschreven:

Er is, monniken, die sfeer waar aarde noch water noch vuur noch wind is; noch de sferen van oneindige ruimte, oneindig bewustzijn, nietsheid en noch-voorstelling-noch-geen-voorstelling; noch deze wereld noch een andere wereld noch zon en maan beide. Daar, monniken, zeg ik, is ook geen komen en geen gaan, geen blijven, geen verdwijnen, geen opkomen. Zij is zonder stilstaan, zonder voortgaan, zonder enige grond. Dit is voorwaar het einde van het lijden.’  Udāna, Lid 80

Er bestaan nog meer mogelijkheden, en één daarvan schets ik hier. We hebben gezien dat het boeddhisme een weg wijst, waardoor de ziel volmaaktheid, verlichting, Nirwana bereikt. Hier heeft de ziel zijn doel bereikt. Maar wat als er nog een mogelijkheid is? Een ziel ‘vindt zichzelf’, een ziel bereikt een staat van zelfrealisatie, van een ontmoeting met het ware ‘zelf’ en ziet de levens, de bestemming, het doel en komt tot heelheid. Wat heeft water daarmee te maken? In het normale leven wordt een kind geboren vanuit en door water (vruchtwater), en wordt gewassen (hygiene en verzorging). Vele godsdiensten kennen ‘water rituelen’. Het is of een rituele reiniging, of juist een ‘rituele (weder)geboorte’. Het Jodendom kent de wateren ‘beneden’, de majim en de wateren ‘boven’ de sjamajim (een verwant woord aan water). Wat als een mens in dit leven zijn bestemming, volmaaktheid, verlichting, doel, Nirwana bereikt door ‘werkelijk te zien wie je bent’, derhalve de ultieme zijns-toestand te bereiken?

Gnothi Seauton, Grieks voor ‘Ken Uzelve’, prijkte boven de tempel van Apollo, de plek waar de Grieken het Orakel van Delphi raadpleegden. ‘Gnothi Seauton’ betekent letterlijk: ken u zelve! De spreuk roept de mens op zelfkennis te ontwikkelen als basis voor mens-zijn. Het woord ‘gnothi’ is afgeleid van gnosis: Kennis van het zelf als poort voor kennis van het al.

Bij dit alles is water, Jal, essentieel. Een watermens kan het element aandragen waardoor mensen ‘zichzelf’ worden. Wellicht is die diepe zelfkennis, het weten wie je in wezen bent, de weg naar het licht. En die weg gaat door water. Water is eeuwig, water is de spiegel, water is geboorte en vernietiging, water is leven en dood. Het water kent diepte en mysteriën, je hebt geen grip op water en wordt er tegelijkertijd door gedragen, geboren, gevormd, gelaafd. In welk element je jezelf ook kent, zonder water zou de kosmos, zichtbaar en onzichtbaar, niet bestaan.

  • Water in combinatie met vuur schept een warme drank als thee en koffie of verdampt en wordt etherisch en vormt regenwolken en valt weer op de aarde en bevochtigt haar.
  • Water in combinatie met lucht verandert in golven en schept een milieu voor zeedieren. Verdampt water stijgt omhoog, wordt daar zwaar en valt weer op de aarde.
  • Water in combinatie met aarde schept vruchtbaarheid en groei voor al wat leeft, omdat het volume geeft, doet ontkiemen en voorwaarden schept voor vruchtvorming.

Hoeveel Jal, water, ben jij? Te weinig, dan mag je ernaar dorsten!

Leave a Comment

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.